Professionalisering van treasury in de publieke sector: van reactief naar proactief

Treasury is niet langer alleen het regelen van financiering, maar een essentiële functie voor het waarborgen van de financiële continuïteit van publieke organisaties. Dit geldt vooral voor organisaties die in principe financieel zelfstandig zijn, zoals zorginstellingen, onderwijsinstellingen, drinkwater-, vervoers- en (lucht)havenbedrijven.

De investeringsopgaven van publieke organisaties worden groter, financiering wordt complexer en financiële risico's nemen toe. Een professionele treasuryfunctie helpt organisaties om risico's beheersbaar te houden, financieringskosten te optimaliseren en maatschappelijke doelstellingen te realiseren.

Aan de hand van een Treasury Check helpt Zanders om in kaart te brengen op welk niveau treasury zich in uw organisatie bevindt, wat de verbeterpunten zijn en wat het gewenste groeipad is.

Hoe wordt een treasuryfunctie professioneler en meer proactief?

Uitvoering van Treasury Activiteiten

De kern van de treasury functie wordt gevormd door de zogenoemde Treasury Activiteiten: de uitvoerende werkzaamheden waarmee de financieringsbehoefte, kasstromen en financiële risico's worden gepland, beheerst en uitgevoerd.

Enkele voorbeelden van professionalisering van treasury activiteiten bij financieel zelfstandige publieke organisaties zijn:

Liquiditeitsmanagement

Juist in de publieke sector, waar iedere bespaarde euro ten goede komt aan de maatschappelijke opgave, zijn vaak al op korte termijn concrete en kwantificeerbare resultaten te behalen op het gebied van liquiditeitsmanagement.

Liquiditeitsprognose (korte termijn)

De liquiditeitsprognose biedt zicht op de kasstromen voor de komende maanden en maakt het mogelijk om financieringsmomenten tijdig te voorzien, hiernaartoe te plannen en tijdig bij te sturen. De treasury functie is verantwoordelijk voor een gedegen liquiditeitsprognose, met input van veel verschillende stakeholders.

Een rollende kortetermijnprognose (bijvoorbeeld 13 weken tot 12 maanden vooruit) maakt pieken en dalen in de liquiditeit vroegtijdig zichtbaar. Daarmee kan de aan te houden liquiditeitsbuffer omlaag, kunnen overtollige middelen langer en tegen betere condities worden uitgezet en wordt overfinanciering voorkomen. In een professionele treasury organisatie is het proces omtrent de liquiditeitsprognose geïntegreerd met de investerings-, vastgoed- en onderhoudsplanningen. Betrokken afdelingen zijn zich bewust van het belang van een goede prognose.

Tip: Plan een vast periodiek overleg in met de verantwoordelijken binnen de organisatie om de realisaties en de afwijkingen beter te begrijpen en aan te passen waar nodig.

Betalingen en incasso’s

Zanders ziet vaak verbeterpotentieel in het betalings- en incassoverkeer. Denk aan het bundelen en slim timen van betaalruns, het verhogen van het aandeel automatische incasso en het verlagen van het storneringspercentage, het standaardiseren van betaalformaten en het periodiek heronderhandelen van bankcondities. Bovendien verkleinen gestandaardiseerde en geautoriseerde betaalprocessen de kans op fouten en betaalfraude.

Aanpassingen in het beleid rondom betalingen levert vaak quick wins op: de investeringen zijn beperkt en vaak binnen enkele maanden te realiseren en het resultaat is direct zichtbaar in lagere rentelasten.

Balansmanagement

Aantrekken externe financiering

Bij het uitvoeren van transacties is het belangrijk om te anticiperen op de meest actuele ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt, zonder de strategische kaders uit het oog te verliezen. Door spreiding in het renterisicoprofiel te kiezen behouden organisaties flexibiliteit om financiering optimaal af te stemmen op veranderende marktomstandigheden en strategische doelen.

Een volwassen organisatie beschikt over duidelijke procesafspraken en mandaten. Daarnaast worden de keuzes voor hoofdsom, looptijd en financieringsproduct duidelijk uitgewerkt in een voorstel per transactie, gebaseerd op een actuele liquiditeitsprognose. Om marktconformiteit te garanderen worden financieringsvragen uitgezet bij meerdere financiers en worden de tarieven getoetst op marktconformiteit. Vastlegging vindt plaats in een transactieverslag.

Liquiditeitsprognose (lang)

De lange termijn liquiditeitsprognose brengt de verwachte kasstromen en financieringsbehoefte voor de komende jaren in beeld en vormt daarmee de basis voor de financieringsstrategie en het aantrekken van externe financiering. Deze prognose verbindt de investeringsopgave, de (vastgoed)portefeuillestrategie en bestaande leningenportefeuille met de ontwikkeling van de financiële positie en de kengetallen (zoals ICR, DSCR, EBITDA en solvabiliteit).

In een professionele treasury organisatie wordt de langetermijnprognose periodiek geactualiseerd en gebruikt om strategische vraagstukken te beantwoorden. Om weloverwogen keuzes over de financieringsstructuur te kunnen maken, kijkt de prognose bij voorkeur 10 – 30 jaar vooruit. Daarnaast worden verschillende scenario- en gevoeligheidsanalyses uitgevoerd (bijvoorbeeld voor rente-, investerings- en exploitatieontwikkelingen).

(Treasury) Risico’s Management

Renterisico openbaart zich in toenemende mate als een financieel risico bij groeiende leningenportefeuilles en indien rentelasten een groter beslag leggen op de exploitatie. Het risico ontstaat doordat renteherzieningen, eindaflossingen en nieuw aan te trekken financiering samenvallen met onzekere renteontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt. Door leningen met verschillende looptijden aan te trekken, renteherzieningsmomenten te spreiden en beleid te hebben op de verhouding tussen vaste en variabele rente wordt dit risico beheersbaar.

Een professionele treasury organisatie stuurt op basis van vastgestelde risicokaders en normen uit het Treasurystatuut, monitort de impact van renteontwikkelingen op de financiële kengetallen zoals de ICR en DSCR, en beschikt over concrete bijsturingsmogelijkheden wanneer deze risico's zich dreigen te materialiseren.

Versterken van Treasury succesfactoren

De Zanders Treasury Check brengt in beeld of Treasury Activiteiten op orde zijn en waar verbeteringen mogelijk zijn, langs de bouwstenen Strategie & Organisatie, Technologie en Governance & Control.

Treasury professionaliseren betekent het verbinden van liquiditeitsbeheer, financiering, risicomanagement, governance en technologie, zodat publieke organisaties hun investeringsopgave en maatschappelijke ambities financieel beheerst kunnen realiseren, met treasury als volwaardig onderdeel van de planning- en controlcyclus en de strategische besluitvorming.

Wat levert dit concreet op?

Een professionele treasuryorganisatie:

• Heeft meer grip op liquiditeit en financieringsbehoefte.

• Kan leningen en investeringen beter plannen.

• Vermindert renterisico's en financieringskosten.

• Verbetert de kwaliteit van besluitvorming.

• Ondersteunt de realisatie van strategische en maatschappelijke doelen.

• Is beter voorbereid op eisen van toezichthouders, financiers en aandeelhouders.

Benieuwd waar uw organisatie staat op het gebied van Treasury?

Aan de hand van een Treasury Check helpt Zanders om in kaart te brengen op welk niveau treasury zich in uw organisatie bevindt, wat de verbeterpunten zijn en wat het gewenste groeipad is.

Onderstaande figuur maakt inzichtelijk waar een treasury organisatie staat en waar deze zich heen wil bewegen.

Op zoek naar concrete verbeterpunten voor uw treasury organisatie en hoe dat te realiseren? Neem contact op met Jelmer Dioncre of Hendrik Pons.